16 november 2026

Projectontwikkelaars zien het (soms) niet meer zitten. Maar dan moeten ze dit weten.

Het lukt niet meer

Wie geregeld met projectontwikkelaars praat, weet welke verzuchtingen er vandaag leven. Naast een slabakkende economische context heerst vooral het gevoel van inertie in het vergunningensysteem. “We geraken er niet meer door”, horen we vaak. Of nog: “Jarenlang procederen en we weten nog niet waar we aan toe zijn.” De wanhoop slaat bij velen toe.

Verder doen met hetzelfde

Op studiedagen en netwerkevents voor projectontwikkelaars worden allerlei ‘voorstellen’ besproken om het vergunningensysteem eenvoudiger en ‘robuuster’ te maken. Daarvoor worden expertencomités samengesteld, wetgevingsinitiatieven gelanceerd en heel veel ballonnetjes opgelaten.

Een eenvoudiger en rechtszekerder vergunningensysteem is absoluut noodzakelijk. Maar zelfs de beste regelgeving kan het gebrek aan vertrouwen tussen projectontwikkelaars, overheden en omwonenden niet oplossen. Daarvoor is een andere aanpak nodig.

Verder doen met hetzelfde zal nooit leiden tot andere resultaten. En terwijl we al meer dan twintig jaar wachten op een eenvoudiger vergunningensysteem, kunnen we vandaag al heel wat bereiken door het anders aan te pakken. Daarvoor hoeven we niet te wachten op de decreetgever.

Bouwen op vertrouwen

De belangrijkste vaststelling is dat projectontwikkeling niet alleen te maken heeft met bouwen, maar misschien nog meer met vertrouwen. Een gebouw ontwerp je op papier. Het vertrouwen om het te mogen bouwen, moet je verdienen.

Projectontwikkeling is dan ook niet zuiver een bouwproject, maar vooral ook een sociaal project. Projectontwikkelaars hebben veel meer impact dan ze zelf denken. En dat is eigenlijk een grote troef, die veel te weinig wordt benut.

Wanneer de communicatie en de relatie met de omgeving niet goed zitten, wacht soms een ellenlange juridische lijdensweg. Maar waarom zou het omgekeerde dan ook niet waar zijn? Wie die communicatie en relatie goed verzorgt, kan veel sneller vooruitgaan.

Daarvoor is wel een andere instelling nodig.

Een projectontwikkelaar denkt noodzakelijkerwijze in termen van haalbaarheid, rendement, volumes en vierkante meters. Maar voor de andere stakeholders gelden vaak andere ‘wetten’. Omwonenden denken aan hun leefomgeving, hun privacy, hun mobiliteit en hun vertrouwde buurt. Overheden hebben dan weer hun eigen bekommernissen en verantwoordelijkheden.

Wie die verschillende perspectieven niet begrijpt, zal ook moeilijk tot oplossingen komen.

Daarvoor zijn dialoog, empathie, inlevingsvermogen, wederzijds respect en oplossingsgericht denken nodig. Dat laatste vergt heel veel kennis en ervaring met het omgevingsrecht, maar daarnaast ook een welbepaalde ingesteldheid. Het verschil zit dikwijls in heel subtiele zaken. In de manier waarop je communiceert, vragen stelt, luistert en met bezorgdheden omgaat.

Waarom gaan mensen in iets mee? Vaak niet omdat je gelijk hebt, maar omdat ze je vertrouwen. Dat vertrouwen winnen en behouden is heel delicaat. Als het eenmaal weg is, is het bijzonder moeilijk om het terug te winnen.

Een voorbeeld: een planaanpassing tijdens een beroepsprocedure kan juridisch perfect verdedigbaar zijn. Maar wanneer die aanpassing achter gesloten deuren wordt voorbereid, zonder de bezorgdheden van de betrokkenen ernstig te nemen, kan ze het bestaande wantrouwen alleen maar vergroten.

Wat juridisch mogelijk is, is daarom niet noodzakelijk strategisch verstandig.

Echte dialoog is ook geen communicatietechniek om mensen alsnog te overtuigen van een vooraf vaststaand plan. Ze veronderstelt de bereidheid om werkelijk te luisteren, bezwaren ernstig te nemen en waar nodig ook het eigen project bij te sturen. Vertrouwen ontstaat niet wanneer mensen het gevoel krijgen dat er naar hen geluisterd wordt, maar wanneer ze ervaren dat hun stem er daadwerkelijk toe doet.

Een oplossingsgerichte dialoog

Zo zijn er uit de praktijk honderden voorbeelden te geven.

Onlangs nam een projectontwikkelaar met ons kantoor contact op naar aanleiding van een blogpost op LinkedIn over dit onderwerp. Na zeven jaar procederen onder begeleiding van zijn advocaat, meende hij dat het misschien tijd was voor een andere aanpak.

Zeven jaren van strijd en conflict. De impasse was totaal. Partijen spraken niet meer met elkaar. Ze gingen niet meer rond de tafel.

Na zoveel jaren ging het al lang niet meer alleen over bouwvolumes, parkeerplaatsen of inkijk. Het conflict had een eigen dynamiek gekregen. Standpunten waren verhard en het wederzijdse vertrouwen was verdwenen. Zelfs redelijke voorstellen werden met argwaan bekeken. Niet noodzakelijk vanwege hun inhoud, maar vanwege de persoon van wie ze kwamen.

In zo’n situatie volstaat juridische deskundigheid niet meer. Dan moet je eerst opnieuw de voorwaarden creëren waarin mensen bereid zijn naar elkaar te luisteren.

We gooiden het over een heel andere boeg. Niet door opnieuw uitsluitend naar juridische of procedurele mogelijkheden te zoeken, maar door met open vizier opnieuw contact te maken met de andere stakeholders in het verhaal.

Luisteren, respect, aandacht. Vragen en doorvragen.

De densiteit is te hoog, maar waar vreest u dan precies voor? De parkeerdruk zal toenemen in de buurt, maar is dit voor u concreet een probleem en op welke wijze? U vreest inkijk, maar kunnen we dit dan niet oplossen?

Niet onmiddellijk antwoorden waarom de bezwaren juridisch ongegrond zijn, maar eerst proberen te begrijpen waar ze werkelijk vandaan komen.

Na een echte dialoog en empathie langs beide kanten ontstond een opening voor een volgend gesprek.

Voor heel wat zaken zullen we wellicht een oplossing kunnen vinden. Sommige zaken zullen problematisch blijven. Maar ook die olifant is benoemd. Er is eerlijk aangegeven waarom aan bepaalde aspecten weinig of niets gewijzigd kan worden. En ook daarvoor ontstond stilaan begrip.

Dat betekent niet dat iedereen het plots met elkaar eens is. Er zal hier en daar nog verder gesproken en onderhandeld moeten worden. Dat gaan we doen.

Of we uiteindelijk tot een oplossing komen, weten we vandaag nog niet. Maar na zeven jaar procederen is er opnieuw een gesprek. Er wordt opnieuw geluisterd. En er ontstaat opnieuw ruimte om oplossingen te onderzoeken.

Dat is misschien nog geen overwinning, maar wel de eerste echte vooruitgang in jaren.

Er wordt opnieuw druk gewerkt. Niet aan een zoveelste processtuk, maar aan een onderhandelde oplossing.

En allicht hebben we daarvoor geen zeven jaar procedurele strijd meer nodig. Evenmin moeten we wachten op het zoveelste regelgevend initiatief.

Juridische bruggenbouwers

Bij Forum Advocaten geloven we dat juridische expertise pas echt waarde krijgt wanneer ze niet alleen juridische problemen helpt oplossen, maar ook mensen en belangen opnieuw met elkaar kan verbinden.

Daarom zien wij onszelf niet alleen als juridische adviseurs, maar ook als bruggenbouwers. We kennen het recht, maar willen vooral ook begrijpen wat mensen beweegt.

Dat betekent niet dat juridische procedures overbodig zijn. Soms zijn ze noodzakelijk. Maar juridisch gelijk krijgen is niet altijd hetzelfde als een probleem oplossen.

Wij geloven dat een advocaat meer kan betekenen dan het verdedigen van standpunten. Hij kan ook mensen verbinden, belangen verzoenen en nieuwe mogelijkheden creëren waar anderen alleen nog obstakels zien.

Wij bouwen op en aan vertrouwen en smeden zo duurzame professionele relaties. Met onze juridische expertise, ervaring en een oplossingsgerichte ingesteldheid helpen we onze cliënten om ook moeilijke projecten opnieuw vooruit te krijgen.

Welkom bij Forum Advocaten, een team van juridische bruggenbouwers.

Disclaimer
De informatie op deze website en in onze publicaties is uitsluitend bedoeld voor algemene informatiedoeleinden en vormt geen juridisch advies. Aan de inhoud kunnen geen rechten worden ontleend. Voor advies aangepast aan uw specifieke situatie, raden wij aan om contact op te nemen met een advocaat.

Reiner Tijs

Reiner Tijs is gespecialiseerd in het overheidsrecht en het omgevingsrecht (ruimtelijke ordening, stedenbouw en milieu). Hij kan bogen op ruime expertise, jarenlange ervaring en een breed netwerk. Reiner is authentiek en geloofwaardig.

Hij benut de kracht van een sterke juridische argumentatie.

Reiner Tijs