Opgelet veehouders: de aanvraagtermijn voor een afwijkende PAS-referentiesituatie 2021 wijzigt!

De Vlaamse Regering verlengt de termijn waarbinnen een exploitant een afwijkende berekeningsmethode voor de PAS-referentiesituatie 2021 kan aanvragen. De uiterste indieningsdatum verschuift van 30 september 2026 naar 31 december 2027. We lichten de relevantie hiervan voor veehouders nog even kort toe:

De referentiesituatie 2021

De regeling geeft uitvoering aan het decreet van 26 januari 2024 over de programmatische aanpak stikstof (het Stikstofdecreet), in het bijzonder met betrekking tot de PAS-referentie 2030.

De PAS-referentie 2030 vertaalt de ammoniakemissiedoelstellingen voor de verschillende deelsectoren naar een concrete, bedrijfsspecifieke emissiedoelstelling. Zij bepaalt hoeveel ammoniak een individueel landbouwbedrijf na 31 december 2030 nog maximaal mag uitstoten.

Voor de berekening van deze PAS-referentie wordt uitgegaan van de referentiesituatie in 2021. Daarbij geldt de gemiddelde veebezetting van het landbouwbedrijf, zoals opgenomen in de Mestbankaangifte voor 2021, als uitgangspunt.

Dit uitgangspunt is evenwel niet voor elk bedrijf representatief. De bedrijfsvoering kan in 2021 uitzonderlijk zijn geweest, bijvoorbeeld als gevolg van een investering of uitbreiding, een overname, een tijdelijke of gedeeltelijke stillegging of overmacht.

Voor dergelijke situaties voorziet de regeling in de mogelijkheid om een afwijkende berekeningsmethode aan te vragen. Het betreft geen algemene correctie van de referentiesituatie, maar een individuele beoordeling op basis van de toepasselijke voorwaarden en de gegevens die de exploitant aanbrengt.

Wat verandert er?

Door de wijziging van artikel 9 van de betrokken regeling wordt de termijn voor het indienen van een aanvraag voor een afwijkende referentiesituatie verlengd tot 31 december 2027.

Volgens de officiële toelichting van de Vlaamse overheid konden aanvragen pas vanaf 28 april 2025 daadwerkelijk worden ingediend. De verlenging houdt rekening met het feit dat daardoor in de praktijk slechts een beperkte effectieve aanvraagperiode voor handen was.

De wijziging is in hoofdzaak procedureel van aard, nu exploitanten meer tijd krijgen om hun aanvraag in te dienen. Zij wijzigt niet zonder meer de inhoudelijke beoordelingscriteria en geeft evenmin automatisch recht op een gunstigere referentiesituatie.

Aandachtspunt voor de praktijk

De verlenging biedt bijkomende tijd aan exploitanten die binnen de oorspronkelijke termijn geen aanvraag konden indienen. Zij neemt evenwel de bewijsproblematiek en de onzekerheid over de uitkomst van de aanvraag niet weg.

De exploitant moet zowel de uitzonderlijke omstandigheden als de relevantie daarvan voor de representativiteit van het referentiejaar en de deugdelijkheid van de alternatieve berekening controleerbaar onderbouwen.

Het is daarom aangewezen om niet tot eind 2027 te wachten met de voorbereiding van een dossier. Relevante stukken kunnen onder meer bestaan uit Mestbankaangiften, omgevingsvergunningen, gegevens over vergunde en gerealiseerde dierplaatsen, investerings- en overnamedocumenten, bedrijfsadministratie en bewijsstukken over eventuele overmacht. Deze stukken moeten niet alleen beschikbaar zijn, maar ook een coherent beeld geven van de normale bedrijfsvoering en de afwijkende situatie in 2021.

Besluit

De verlenging tot 31 december 2027 geeft veehouderijen waarvoor 2021 geen representatief productiejaar was langer de mogelijkheid om een afwijkende referentiesituatie te laten beoordelen.
De verlenging biedt evenwel geen garantie op een gunstigere PAS-referentie 2030. Een tijdige, volledige en controleerbare onderbouwing van de aanvraag blijft dan ook essentieel.

Heeft u juridische bijstand nodig bij de voorbereiding of indiening van een aanvraag voor een afwijkende referentiesituatie? Neem dan gerust contact op met onze specialisten in het omgevingsrecht. Wij staan u graag bij.

Reiner Tijs en Camille Goethals