19 september 2025
Week tegen Pesten: maak ook de werkvloer pestvrij!
Ook dit jaar zet ‘de Week tegen Pesten’ het thema “pesten” opnieuw in de kijker. Vaak wordt dit thema geassocieerd met kinderen en jongeren, maar pesten stopt helaas niet bij de schoolpoort. Verrassend genoeg komt het ook nog heel vaak voor op de werkvloer tussen volwassenen. Uit een onderzoek van de UGent blijkt dat zo’n 3 op de 10 Vlaamse werknemers ooit slachtoffer was van pesten op het werk. In deze blog leest u meer over de arbeidsrechtelijke aspecten van dit thema.
Pesten op het werk in cijfers
In de ‘Policy Brief, nummer 23’ uitgegeven door de UGent worden verrassende cijfers besproken met betrekking tot het thema “pesten op het werk”. Deze cijfers tonen duidelijk dat pesten op het werk een probleem betreft, dat vaak groter is dan in eerste instantie wordt aangenomen, waarvoor zowel werknemers, alsook werkgevers de nodige aandacht moeten hebben.
Zo geeft 32,9% van de Vlaamse werknemers immers aan ooit gepest te zijn geweest op het werk. Dit is een verrassend percentage, rekening houdende met het feit dat ook de Belgische wetgever initiatieven heeft genomen om pesten op het werk aan te pakken.
Uit de rondvraag waarop het onderzoek gebaseerd is blijkt bovendien dat vooral vrouwelijke werknemers vaker gepest worden dan mannen. Vaak gaat het dan om pestgedrag in de vorm van roddels, het verspreiden van geruchten, of het buitensluiten of negeren van collega’s. In de meerderheid van de gevallen wordt aangenomen dat het pestgedrag te wijten is aan jaloezie of rivaliteit, omwille van de functie, het statuut of de positie in het team, alsook het uiterlijk van de gepeste werknemer.
Bron: UGent, Policy Brief 23. Pesten op het werk: nieuwe cijfers en duiding vanuit onderzoek, https://www.ugent.be/ugentatwork/nl/acties/policy-briefs/policy-brief-23.
Welzijnswet
Hoewel het cijfer in België nog steeds verrassend hoog is, dient te worden benadrukt dat België met betrekking tot dit thema tot een selecte groep behoort van zeven Europese lidstaten waar werkgevers de wettelijke verplichting hebben tot het opzetten van een antipestbeleid. Hiervoor kan verwezen worden naar de Belgische welzijnswet die werkgevers oplegt om o.a. preventieve maatregelen te nemen tegen psychosociale risico’s (waaronder dus pesterijen op het werk).
Psychosociale risico’s op het werk, waaronder pesterijen
Het begrip ‘psychosociale risico’s op het werk’ kan worden gedefinieerd als: “de kans dat een of meerdere werknemers psychische schade ondervinden die al dan niet kan gepaard gaan met lichamelijke schade, ten gevolge van een blootstelling aan de elementen van de arbeidsorganisatie, de arbeidsinhoud, de arbeidsvoorwaarden, de arbeidsomstandigheden en de interpersoonlijke relaties op het werk, waarop de werkgever een impact heeft en die objectief een gevaar inhouden.”.
Het kan dus gaan om vormen van stress, dan wel vormen van grensoverschrijdend gedrag waaronder geweld, pesterijen en/of ongewenst seksueel gedrag.
Onder “pesterijen op het werk” in het kader van de Welzijnswet wordt meer concreet dan weer verstaan: “een onrechtmatig geheel van meerdere gelijkaardige of uiteenlopende gedragingen, buiten of binnen de onderneming of instelling, die plaats hebben gedurende een bepaalde tijd, die tot doel of gevolg hebben dat de persoonlijkheid, de waardigheid of de fysieke of psychische integriteit van een werknemer of een andere persoon bij de uitvoering van zijn werk wordt aangetast, dat zijn betrekking in gevaar wordt gebracht of dat een bedreigende, vijandige, beledigende, vernederende of kwetsende omgeving wordt gecreëerd en die zich inzonderheid uiten in woorden, bedreigingen, handelingen, gebaren of eenzijdige geschriften.”
Deze gedraging bestaat dus uit drie duidelijke bestanddelen, namelijk:
- Een geheel van verschillende gedragingen die in zijn geheel onrechtmatig zijn;
- Buiten of binnen de onderneming;
- Gedurende een bepaalde tijd (en aldus niet eenmalig).
Verplichtingen van de werkgever
Zoals eerder aangegeven dient een Belgische werkgever ook verplicht een antipestbeleid op te zetten in zijn onderneming. Dit geldt echter niet enkel voor het risico van pesten op het werk, maar er dienen ter voorkoming van alle psychosociale risico’s op het werk maatregelen te worden genomen.
De werkgever moet zo een algemene risicoanalyse doorvoeren van de psychosociale risico’s binnen de onderneming. Hij moet de mogelijke risico’s bepalen en evalueren, waarbij hij in het bijzonder rekening dient te houden met situaties die aanleiding geven tot: stress of burn-out veroorzaakt door het werk, schade aan de gezondheid voortvloeiend uit conflicten verbonden aan het werk, dan wel geweld, pesterijen of ongewenst seksueel gedrag. Deze risicoanalyse dient dan te worden opgenomen in het globaal preventieplan, en in voorkomend geval, in het jaaractieplan.
Verder moet de werkgever ook, voor zover hij een impact heeft op het gevaar, de nodige preventiemaatregelen treffen om de situaties en handelingen die aanleiding kunnen geven tot bepaalde psychosociale risico’s op het werk te voorkomen, hetzij schade hieruit voorkomen of beperken. Hieronder valt ook het uitwerken van de nodige interne procedures die werknemers kunnen gebruiken wanneer ze schade door psychosociale risico’s ondervinden. Ook moeten er opleidingen voorzien worden zodat het comité voor preventie en bescherming op het werk, de werknemers en de leden van de hiërarchische lijn de genomen maatregelen voldoende kunnen toepassen.
De werkgever zal ook minstens éénmaal per jaar deze preventiemaatregelen onderzoeken en evalueren met het oog op de verbetering ervan. Naargelang de evaluatie dient vanzelfsprekend ook het globaal preventieplan, en in voorkomend geval, in het jaaractieplan, aangepast te worden.
Naast preventieve maatregelen dient de werkgever, voor zover hij een impact heeft op het gevaar, ook de nodige maatregelen te treffen om het gevaar dat voortvloeit uit een specifieke arbeidssituatie uit te schakelen en om de hieruit ontstane schade te voorkomen, of te beperken.
Strafrechtelijke beteugeling
Los van de maatregelen die genomen moeten worden in het kader van de Welzijnswet, dient er ook op gewezen te worden dat de dader van pesterijen op het werk ook strafrechtelijk beteugeld kan worden.
Eenieder die in contact treedt met de werknemers bij de uitvoering van hun werk en die, in strijd met de Welzijnswet, een daad van geweld, pesterijen of ongewenst seksueel gedrag op het werk begaat, riskeert een sanctie van niveau 4. Dit sanctieniveau bestaat uit hetzij een gevangenisstraf van zes maanden tot drie jaar en een strafrechtelijke geldboete van 600 tot 7.000 euro of uit één van die straffen alleen, hetzij uit een administratieve geldboete van 300 tot 3.500 euro.
Wat de geldboeten betreft dient er rekening mee te worden gehouden dat de effectieve boete bepaald wordt, rekening houdende met de wettelijke opdeciemen. In realiteit is het bedrag van de boetes dus veel hoger, namelijk een strafrechtelijke geldboete van 4.800 tot 56.000 euro of een administratieve geldboete van 2.400 tot 28.000 euro. Bijkomend dient de geldboete die zal worden opgelegd in geval van een overtreding, vermenigvuldigd te worden met het aantal betrokken werknemers.
Heeft u verdere vragen hierover? Contacteer dan zeker een van onze specialist advocaten arbeids– en expert advocaten sociaalrecht zodat wij u op maat kunnen adviseren.
