Waterdoorlatende verharding? Wadisda?

Wie een terras, oprit, wandelpad of voortuin wil aanleggen, botst vandaag steeds vaker op dezelfde vraag: is de gekozen verharding waterdoorlatend? De vergunningverlenende overheden hanteerden de voorbije jaren niet overal dezelfde beoordelingsmaatstaven. Wat in de ene gemeente als aanvaardbare waterdoorlatende verharding werd beschouwd, kon ergens anders aanleiding geven tot bijkomende voorwaarden of zelfs een weigering van de aanvraag. Daar komt nu verandering in.

De lijst waterdoorlatende verhardingen: een antwoord op een versnipperde vergunningspraktijk

Om de vergunningverlening inzake de waterdoorlatende verhardingen te stroomlijnen publiceerde het Departement Omgeving op 26 juni 2026 een lijst met waterdoorlatende verhardingen. Bekijk de lijst hier: https://omgeving.vlaanderen.be/sites/default/files/2026-06/lijst-waterdoorlatende-verharding.pdf. Daarmee wil de Vlaamse overheid een uniform referentiekader bieden en de rechtszekerheid vergroten.

De publicatie van de lijst kadert binnen een beleid waarin bijkomende verharding zoveel mogelijk vermeden dient te worden. Waar verharding noodzakelijk is, moet regenwater maximaal kunnen infiltreren op eigen bodem. De lijst biedt een overzicht van materialen die in aanmerking komen als waterdoorlatende verharding, bijvoorbeeld grasbetonproducten, gras-kunststofplaten, kasseien met brede voegen etc.

Geen nieuwe regelgeving, wel een belangrijk referentiekader

De lijst met waterdoorlatende verhardingen bevat op zichzelf geen rechten of verplichtingen maar geeft verduidelijking bij de reeds bestaande instrumenten zoals de Hemelwaterverordening en de omzendbrief Hemelwater. Er is dus geen sprake van een bindend karakter. De lijst is bedoeld als ondersteuning en kan als leidraad gehanteerd worden.

De juridische grondslag blijft bijgevolg de Hemelwaterverordening die bepaalt wat onder waterdoorlatende verhardingen moet worden begrepen. Het zijn verhardingen die zijn uitgevoerd met waterdoorlatende materialen, zoals waterpasserende stenen, waterdoorlatend beton… in voorkomend geval geplaatst op een waterdoorlatende funderingslaag en een waterdoorlatende onderfunderingslaag waar het water gebufferd wordt.

Op de lijst betekent niet automatisch dat de verharding vergund zal worden

Het is mogelijk dat een materiaal op de lijst is opgenomen, maar dat toch niet voldaan is aan de regelgeving. Dit is bijvoorbeeld het geval wanneer de fundering onvoldoende waterdoorlatend is of wanneer de verharding technisch onjuist wordt uitgevoerd. De vergunningverlenende overheid zal dus steeds het volledige ontwerp beoordelen.

Bovendien blijft ook de toets aan de goede ruimtelijke ordening onverkort van toepassing. Een grote oppervlakte verharding kan, ondanks haar waterdoorlatend karakter, nog steeds ruimtelijk onaanvaardbaar zijn. En dus kan de vergunning in dat geval geweigerd worden hoewel de toegepaste verharding op de lijst voorkomt.

Niet-limitatief karakter van de lijst

Het omgekeerde geldt eveneens. Materialen die niet op de lijst voorkomen, zijn nog niet per definitie verboden. De lijst is niet-limitatief. Wanneer kan worden aangetoond dat een materiaal dat niet voorkomt op de lijst aan de voorwaarden van de Hemelwaterverordening voldoet, kan ook dat materiaal als waterdoorlatend worden beoordeeld. De vergunningverlenende overheid zal de aanvraag dus steeds in concreto moeten beoordelen.

Wat betekent dit voor de praktijk?

Hoewel de lijst niet bindend is, zal hij in de praktijk ongetwijfeld een belangrijke rol spelen als eerste referentiepunt.

Architecten en aannemers weten nu beter welke materialen in beginsel aanvaardbaar worden geacht en kunnen hiermee rekening houden in hun ontwerp. Dit neemt echter niet weg dat elke vergunningsaanvraag individueel zal moeten worden beoordeeld.

Vergunningverlenende overheden beschikken voortaan over een gemeenschappelijk instrument waardoor de kans op uiteenlopende interpretaties kleiner wordt. Net zoals bij (andere) omzendbrieven het geval is, zal ook deze lijst fungeren als ‘pseudo-wetgeving’. Daarmee is onlosmakelijk het vraagstuk van de ‘motivering’ van de omgevingsvergunningsbeslissing verbonden. Het voorkomen op de lijst kan niet automatisch tot vergunning leiden: er moet nog steeds in concreto gemotiveerd worden over de aanvraag. Omgekeerd kan een verharding uit de lijst ook niet zomaar geweigerd worden, maar zal de motivering in voorkomend geval de specifieke redenen moeten uiteenzetten waarom in dat concrete geval een weigering zich toch opdringt ondanks het feit dat de verharding op de lijst voorkomt. En wanneer een ander materiaal wordt gebruikt zal de lijst evenmin als echte regel gehanteerd mogen worden om de aanvraag automatisch te weigeren, maar zal teruggegrepen moeten worden naar het eigenlijke regelgevend kader (Hemelwaterverordening) en zal in het licht van de daar gehanteerde criteria gemotiveerd moeten worden dat dit materiaal niet in aanmerking komt.

Besluit

De nieuwe lijst waterdoorlatende verhardingen is zonder twijfel een nuttig instrument. De lijst zal bijdragen tot een uniforme beoordeling van vergunningsaanvragen en biedt een houvast voor aanvragers en vergunningverlenende overheden.

Toch vormt de lijst geen bindende rechtsgrondslag. Opname van een materiaal op de lijst betekent niet automatisch groen licht voor de vergunningverlening. De uiteindelijke beoordeling blijft afhangen van de concrete uitvoering, de opbouw van de verharding en de toets aan de overige toepasselijke regelgeving. De lijst zal dus vooral functioneren als referentiekader ter ondersteuning, zonder de plaats van regelgeving in te nemen.

Ondervindt u moeilijkheden bij het bekomen van uw omgevingsvergunningsaanvraag? Contacteer dan onze specialisten omgevingsrecht. Zij adviseren u graag over de toepasselijke regelgeving en begeleiden u bij de voorbereiding en indiening van uw vergunningsaanvraag.

Reiner Tijs en Yani Brems