5 januari 2026
New year, new laws! De veranderingen in het arbeids- en sociaalrecht vanaf 1 januari ’26!
Nu het nieuwe jaar is aangebroken zijn er weer enkele veranderingen op til in het Belgische arbeids- en het sociale zekerheidsrecht. In deze blog leest u alles wat u moet weten over de nieuwigheden vanaf 1 januari 2026.
1. De opname van ‘baaldagen’ wordt verminderd tot twee dagen!
Een ‘baaldag’ wordt in de volksmond wel eens gebruikt om aan te geven dat iemand zich die dag niet zo lekker voelt, slecht zit in zijn of haar vel en eventueel zelfs bepaalde medische klachten heeft waardoor hij zich in de onmogelijkheid bevindt om werk te verrichten voor zijn werkgever.
Voor dergelijke situaties werd artikel 31, §2/1 van de Arbeidsovereenkomstenwet ingevoerd, waardoor een werknemer niet gehouden is een geneeskundig getuigschrift voor te leggen voor de eerste dag van een arbeidsongeschiktheid. Hierbij dient echter genuanceerd te worden dat een werknemer niet onbeperkt gebruik kon maken van deze regeling, maar dat dit recht wettelijk werd beperkt tot maximaal drie dagen per kalenderjaar.
Vanaf 1 januari 2026 zal de mogelijkheid om jaarlijks tot driemaal één ziektedag op te nemen zonder medisch attest worden verminderd naar 2 keer per jaar.
2. Nieuwe inhoudingsplicht voor sociale- en fiscale schulden!
Vanaf 1 januari 2026 breidt de inhoudingsplicht, die tot nu toe gold voor fiscale- en RSZ-schulden in bepaalde sectoren, verder uit naar ook de sociale schulden in het kader van het zelfstandigenstatuut.
De ondernemers die actief zijn in de bouw- of schoonmaaksector moeten dus steeds nagaan of hun opdrachtnemers of (onder)aannemers fiscale, hetzij RSZ-schulden, hetzij sociale schulden in het kader van het sociaal statuut voor zelfstandigen hebben, alvorens over te gaan tot betaling van de factuur. Indien er effectief een schuld wordt vastgesteld, dan dient er een bepaald percentage van het factuurbedrag ingehouden en doorgestort te worden aan de bevoegde instantie. Het gaat om volgende percentages:
- 35%: er is enkel een inhouding in het kader van RSZ-schulden
- 15%: er is enkel een fiscale inhoudingsplicht, of een inhoudingsplicht in het kader van het zelfstandigenstatuut
- 50%: er is een inhouding in het kader van RSZ-schulden (35%), in combinatie met ofwel een fiscale inhoudingsplicht of anders een inhouding voor het zelfstandigenstatuut (15%)
Of er een openstaande schuld is bij de opdrachtgever, hetzij (onder)aannemer, kan eenvoudig worden gecontroleerd via de webapplicatie ‘checkinhoudingsplicht.be’.
3. Verstrenging Vlaamse ketenaansprakelijkheid bij illegale tewerkstelling
Vanaf 1 januari 2026 wordt ook de ketenaansprakelijkheid verstrengd. Hiervoor wordt een hoofdstuk 11/1 ingevoerd in Besluit van de Vlaamse Regering van 7 december 2018 houdende uitvoering van de wet van 30 april 1999 betreffende de tewerkstelling van buitenlandse werknemers.
Deze verstrenging van de ketenaansprakelijkheid zal ervoor zorgen dat opdrachtgevers voorafgaandelijk aan de samenwerking met een aannemer bijkomende gegevens opvragen bij hun rechtstreekse aannemers in welbepaalde sectoren. Het gaat hier om de risicosectoren, namelijk: bouw, schoonmaak, vleessector en koeriersdiensten, en bij activiteiten binnen het Vlaamse gewest.
Meer bepaald dient de opdrachtgever bij zijn aannemer volgende gegevens op te vragen en vervolgens ter beschikking te houden met het oog op een eventuele sociale inspectie:
- Identificatie- en contactgegevens van de aannemer;
- Gegevens over de persoon, verblijfsrechtelijke situatie en tewerkstelling van de buitenlandse werknemers (bv. Limosa-melding, A1…)
Indien de gegevens niet aanwezig zijn ondanks het verzoek om deze aan te brengen, meldt de opdrachtgever, de aannemer of de intermediaire aannemer dat aan de Vlaamse Sociale Inspectie, via het elektronische meldloket dat de Vlaamse Sociale Inspectie daarvoor ter beschikking stelt.
Op die manier wordt het voor een opdrachtgever moeilijker om de ketenaansprakelijkheid te omzeilen. Het was immers zo dat een eenvoudige schriftelijke verklaring, waarmee wordt verklaard dat er geen illegale werknemers in dienst zijn, volstond om de ketenaansprakelijkheid in de praktijk te omzeilen. Door de nieuwe regeling die de zorgvuldigheidsplicht van opdrachtgevers uitbreidt, tracht men te voorkomen dat de ketenaansprakelijkheid al te snel omzeild kan worden.
Indien de zorgvuldigheidsplicht niet of onvoldoende wordt nageleefd, dan bestaat het risico vervolgd te worden met sancties van het strafniveau 4 (hetgeen het zwaarste sanctieniveau betreft binnen het sociaal strafrecht).
4. Werkloosheidsuitkering bij ontslag door de werknemer zelf
Verder zullen werknemers vanaf 1 maart 2026 éénmalig in hun loopbaan recht hebben een tijdelijke werkloosheidsuitkering wanneer ze zelf vrijwillig ontslag nemen.
Meer concreet kunnen werknemers die zelf ontslag nemen de uitsluiting van het recht op een werkloosheidsuitkering éénmalig laten omzetten in een tijdelijke toekenning van werkloosheidsuitkeringen van maximaal zes maanden. Deze periode wordt echter wel beperkt tot de periode waarvoor het recht op uitkeringen door de werknemer is verworven. Om van deze mogelijkheid gebruik te kunnen maken dient de werknemer wel minstens 3.120 gewerkte dagen aan te tonen én de omzetting aan te vragen bij de RVA binnen 30 dagen na de beslissing tot uitsluiting.
De termijn van zes maanden voor het verkrijgen van een werkloosheidsuitkering is evenwel verlengbaar tot maximaal twaalf maanden voor zover de werkzoekende een opleiding in een knelpuntberoep start en afrondt.
Door het invoeren van dit beperkt vangnet wil de overheid meer loopbaanflexibiliteit mogelijk maken én werknemers aanzetten tot herscholing richting knelpuntberoepen.
Heeft u een verdere vragen hierover? Contacteer dan zeker een van onze specialisten arbeidsrecht zodat wij u op maat kunnen adviseren. Ook voor al uw andere vragen met betrekking tot het sociaal recht kan u bij ons terecht.
